DeFi to skrót od angielskiego określenia „decentralized finance”, czyli zdecentralizowane finanse. Kryje się pod nim zestaw usług finansowych, które działają bez banku, brokera czy innego pośrednika. Rolę „urzędnika” pełni tutaj program komputerowy zapisany w sieci blockchain, najczęściej w Ethereum. Taki program, nazywany smart kontraktem, samodzielnie wykonuje wcześniej ustalone reguły: przyjmuje wpłatę, nalicza odsetki albo zamienia jedną kryptowalutę na drugą. Wszystko dzieje się automatycznie i jest widoczne w publicznym rejestrze. W ostatnich latach DeFi urosło do sektora wartego miliardy dolarów i wciąż szybko się zmienia.
Jak to działa w praktyce
DeFi opiera się na otwartym kodzie i publicznych sieciach. Każda osoba z dostępem do internetu i własnym portfelem krypto może korzystać z tych samych usług, bez zakładania konta i bez zgody instytucji. Oprocentowanie oraz opłaty najczęściej ustalają się algorytmicznie, w zależności od tego, ilu użytkowników chce pożyczać, a ilu udostępniać środki.
Najczęstsze zastosowania to:
- pożyczki: wpłacasz kryptowaluty jako zabezpieczenie i pożyczasz inne aktywa, bez sprawdzania zdolności kredytowej,
- wymiana: zdecentralizowane giełdy, w skrócie DEX, pozwalają zamienić jeden token na inny bezpośrednio z portfela,
- oszczędzanie: udostępniasz swoje środki innym uczestnikom sieci i otrzymujesz za to odsetki.
Spora część tej aktywności przeniosła się w ostatnich latach do tańszych sieci warstwy drugiej, dzięki czemu opłaty stały się znacznie niższe. Ważną cechą DeFi jest też to, że poszczególne usługi można łączyć ze sobą jak klocki. Środki wypracowane w jednym miejscu da się od razu wykorzystać w innym, bez pytania kogokolwiek o zgodę. Ta swoboda przyspiesza powstawanie nowych rozwiązań, ale sprawia również, że kłopot w jednym elemencie potrafi pociągnąć za sobą kolejne.
O czym trzeba pamiętać
Wygoda i dostępność DeFi idą w parze z ryzykiem, które warto poznać zawczasu:
- błędy w kodzie: smart kontrakt może mieć lukę, którą wykorzysta atakujący,
- zmienność: wartość zabezpieczenia potrafi gwałtownie spaść, a wtedy pożyczka zostaje automatycznie zamknięta ze stratą,
- brak ochrony: nie ma tu gwarancji depozytów ani infolinii, która cofnie błędny przelew,
- oszustwa: zdarzają się projekty tworzone tylko po to, by zebrać środki i zniknąć,
- odpowiedzialność po twojej stronie: to ty pilnujesz kluczy i samodzielnie zatwierdzasz każdą operację.
W DeFi jesteś jednocześnie klientem i własnym bankiem, a to oznacza pełną wolność i pełną odpowiedzialność.
Zdecentralizowane finanse pokazują, że wiele usług bankowych da się odtworzyć w kodzie: przejrzyście i bez pośrednika. To jednak wciąż młoda oraz eksperymentalna dziedzina. Zanim wpłacisz realne środki, dokładnie poznaj mechanizm danej platformy i związane z nim ryzyko. Ten tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej.